Bir marta ishlatiladigan niqoblar plastik qoplardan ko'ra ko'proq ifloslanish muammosimi?

Oxirgi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, dunyo bo'ylab har oyda 129 milliard yoki har daqiqada 3 million yuz niqoblaridan foydalaniladi. Ularning aksariyati plastik mikrofiberlardan tayyorlangan bir martalik niqoblardir.

"Noto'g'ri qo'llangan niqoblar haqida tobora ko'proq xabarlar paydo bo'layotgani sababli, insoniyat ushbu potentsial ekologik tahdidni tan olishi va uning navbatdagi plastik muammoga aylanishining oldini olishi zarur", dedi tadqiqotchilar Frontiers in Environmental Science and Engineering ilmiy jurnalida chop etilgan sharhda.

Tadqiqotchilar Janubiy Daniya universitetining ekologik toksikologiya bo‘yicha mutaxassisi Elvis Genbo Xu va Prinston universitetining qurilish va atrof-muhit muhandisligi professori Jeyson Rendir.

Niqobni qayta ishlash bo'yicha ko'rsatmalarning yo'qligi

Bir martali ishlatiladigan niqoblar osonlikcha biologik parchalanmaydigan va ekotizimlarda keng tarqalgan mikroplastmassa va nanoplastika deb nomlanuvchi kichikroq plastik zarrachalarga aylana oladigan plastmassa turidir.

Bir martali ishlatiladigan niqoblar plastik butilkalar bilan taqqoslanadigan katta miqyosda ishlab chiqariladi, oyiga 43 milliardga baholanadi.

Biroq, plastik butilkalardan (ularning 25 foizi qayta ishlangan) farqli o'laroq, niqoblarni qayta ishlash bo'yicha rasmiy ko'rsatmalar yo'q, bu niqoblar qattiq chiqindilar sifatida ko'rib chiqilishi ehtimolini oshiradi, deb yozadi tadqiqotchilar.

Plastik qoplardan ko'ra muhimroq

Agar boshqa plastik chiqindilar kabi qayta ishlanmasa, bir marta ishlatiladigan niqoblar atrof-muhitga, chuchuk suv tizimlariga va okeanlarga tushadi, bu erda havo ta'siri nisbatan qisqa vaqt ichida (haftalarda) ko'p miqdorda mikroplastmassalarni (5 mm dan kam) va keyinchalik nanoplastiklarga (1 mikrondan kam) bo'laklarni chiqaradi.

"Yangi jiddiy muammo shundaki, niqoblar to'g'ridan-to'g'ri mikroplastik tolalardan (qalinligi taxminan 1 dan 10 mikrongacha) tayyorlanadi. Niqoblar atrof-muhitda parchalanishi natijasida ular plastik qoplar kabi katta hajmdagi plastmassalarga qaraganda ko'proq mikroplastmassalarni osonroq va tezroq chiqarishi mumkin", deb yozgan tadqiqotchilar.

Tadqiqotchilarning ta'kidlashicha, ular niqoblar atrof-muhitda qanday qilib katta miqdordagi plastik zarralarni aniqlashga imkon berganligini bilishmaydi, chunki tabiatda niqobning buzilishi haqida hech qanday ma'lumot yo'q.

"Ammo biz bilamizki, boshqa plastik qoldiqlar singari, bir marta ishlatiladigan niqoblar ham bisfenol A, og‘ir metallar va kasalliklarni keltirib chiqaradigan mikroorganizmlar- kabi zararli kimyoviy va biologik moddalarni to‘plashi va chiqarishi mumkin. Ular o‘simliklar, hayvonlar va odamlarga bilvosita salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin." - dedi Elvis Genbo Xu.